Darmowe zdjęcia na stronę firmy: kiedy trzeba podpisać autora

Na stronie firmy potrzebujesz zdjęcia konkretnego budynku: urzędu, dworca, ratusza. W Wikipedii jest piękne ujęcie, darmowe, do pobrania jednym kliknięciem. Wstawiasz je, a programista dopisuje na dole strony drobną linijkę „Źródła zdjęć” z nazwiskiem fotografa i skrótem w rodzaju CC BY-SA. I… zaczyna się pytanie, czy da się ją usunąć.

Niedawno budowaliśmy stronę firmy usługowej, w której kafelki z ofertą (prostokątne pola z usługami na stronie głównej) miały właśnie takie zdjęcia budynków. Przy przeglądzie strony padła prośba, żeby tę linijkę usunąć. Nie mogliśmy jej po prostu skasować. W tym wpisie pokażę Ci, dlaczego, i jak sprawdzić, czy darmowe zdjęcia na stronę wymagają podpisu autora, zanim w ogóle trafią na Twoją witrynę.

Zdjęcia z Wikipedii na stronę: co oznacza licencja CC BY i CC BY-SA?

Po kliknięciu zdjęcia w artykule Wikipedii dojdziesz do strony pliku, zwykle w Wikimedia Commons. To archiwum przyjmuje tylko pliki, których wolno używać także w celach komercyjnych, więc zdjęcie z Commons możesz wstawić na stronę firmy. Pod jednym warunkiem: że spełnisz to, czego wymaga jego licencja.

Licencja jest opisana na stronie każdego pliku, w sekcji „Licencja”, a autor w sekcji „Opis”. Często trafisz tam na jedną z dwóch licencji Creative Commons (w skrócie CC). To gotowe wzory licencji, którymi autor z góry mówi, na jakich warunkach wolno korzystać z jego pracy:

• CC BY, czyli „Uznanie autorstwa”. Możesz zdjęcie kopiować, przerabiać i używać komercyjnie, ale musisz podpisać autora.
• CC BY-SA, czyli „Uznanie autorstwa - Na tych samych warunkach”. Wymaga tego samego podpisu, a jeśli zdjęcie przerobisz i pokażesz przerobioną wersję, ona też musi być dostępna na tej samej licencji.

Na stronie pliku w Commons warunek jest napisany wprost: musisz określić autorstwo utworu, podać link do licencji, a także wskazać, czy utwór został zmieniony. Według pełnej treści licencji CC BY 4.0 w podpisie zostawiasz też informację o prawach autorskich i link do zdjęcia, jeśli autor je przy pliku podał.

W praktyce wystarczy jedna linijka, np.:

Fot. Jan Kowalski, Wikimedia Commons, licencja CC BY-SA 4.0, przycięte

Nazwa licencji musi prowadzić do jej treści, tego wymaga sama licencja. Linki przy nazwisku (do autora) i przy „Wikimedia Commons” (do strony pliku) dokładasz, bo tak radzą zalecenia Creative Commons. Słowo „przycięte” dopisujesz tylko wtedy, gdy zdjęcie zmieniłeś. Przy licencjach w wersji 3.0 i starszych podaj też tytuł zdjęcia, jeśli autor go nadał.

Czy można usunąć podpis autora zdjęcia ze strony?

Nie, jeśli zdjęcie zostaje. Podpis to warunek, na którym autor pozwolił Ci użyć zdjęcia za darmo. Usuwasz podpis, a zdjęcie wisi dalej? Wtedy korzystasz z cudzego zdjęcia bez licencji.

Licencje CC zapisują to wprost. Licencja CC BY-SA 3.0 (zarówno wersja ogólna, jak i polska) wygasa automatycznie przy jakimkolwiek naruszeniu. Wersja 4.0 też wygasa automatycznie, ale odżywa sama, jeśli usuniesz naruszenie w ciągu 30 dni od chwili, gdy się o nim dowiesz. Za okres naruszenia autor nadal może jednak dochodzić roszczeń.

Wtedy do gry wchodzi ustawa o prawie autorskim i prawach pokrewnych. Autor ma prawo do oznaczenia utworu swoim nazwiskiem (art. 16), a za jego pominięcie może żądać m.in. publicznego oświadczenia i zadośćuczynienia (art. 78). Za korzystanie ze zdjęcia bez licencji może żądać m.in. zaprzestania naruszeń i zapłaty, np. dwukrotności wynagrodzenia, jakie należałoby mu się za zgodę na użycie zdjęcia (art. 79).

Cudze zdjęcie jest chronione tak samo jak Twoje własne, od chwili, w której powstało. Pisaliśmy o tym przy pytaniu, czy warto nakładać znak wodny na zdjęcia.

Podpis psuje wygląd strony: trzy legalne wyjścia

Linia „Źródła zdjęć” nad stopką nie jest ozdobą, którą programista dodał z nudów. To spełnienie licencji. Jeśli Ci przeszkadza, masz trzy wyjścia, z których żadne nie łamie licencji:

My wybraliśmy pierwsze wyjście. Dla dwóch kafelków znaleźliśmy zdjęcia, które nie wymagają podpisu, licencję każdego sprawdziliśmy na stronie pliku i dopiero wtedy podmieniliśmy zdjęcia. Linia ze źródłami zniknęła, a licencje zostały dotrzymane.

Podstrona z podpisami też jest w porządku, tylko trzeba pamiętać, że linia w stopce dalej istnieje, choć jest mniej widoczna.

Zdjęcia bez praw autorskich: gdzie szukać zdjęć bez obowiązku podpisu?

„Zdjęcia bez praw autorskich” to skrót myślowy. Prawie każde zdjęcie ma autora, a chodzi o to, czy możesz go używać bez pytania o zgodę i czy musisz podpisać autora. Poniżej cztery rodzaje zdjęć, których używasz bez pytania: przy trzech podpis nie jest wymagany, a przy domenie publicznej podpisujesz autora, jeśli jest znany.

Licencja CC0

Autor zrzekł się praw w takim zakresie, w jakim pozwala prawo. Według opisu licencji CC0 możesz zdjęcie kopiować, zmieniać i rozpowszechniać, nawet w celu komercyjnym, bez pytania o zgodę. Podpis nie jest wymagany.

Domena publiczna

Co do zasady autorskie prawa majątkowe gasną 70 lat od śmierci autora (art. 36 ustawy o prawie autorskim). Takie zdjęcia w Commons mają oznaczenie „public domain” i licencja nie jest Ci potrzebna. Polskie prawo chroni jednak bezterminowo prawo autora do podpisu (art. 16), więc jeśli autor jest znany, podpisz go. Commons też zaleca podpis przy takich zdjęciach.

Licencja Unsplash

Licencja Unsplash pozwala używać zdjęć za darmo, także komercyjnie, bez zgody i bez podpisu fotografa. Nie wolno sprzedawać zdjęć bez znaczącej przeróbki ani budować z nich konkurencyjnego serwisu. Zdjęcia oznaczone Unsplash+ mają osobną licencję.

Licencja Pexels

Licencja Pexels też nie wymaga podpisu. Zakazuje m.in. pokazywania rozpoznawalnych osób w złym świetle, sugerowania, że osoba lub marka ze zdjęcia poleca Twój produkt, i używania zdjęcia jako części logo albo znaku towarowego.

Licencja zdjęcia nie zastępuje zgody osoby, która na nim jest. Jeśli na zdjęciu widać rozpoznawalną twarz, pamiętaj o prawie do wizerunku (art. 81 ustawy). Tak samo ostrzega opis licencji CC0. Dlatego na stronę firmy bezpieczniej brać zdjęcia budynków, przedmiotów i krajobrazów.

Zanim wgrasz darmowe zdjęcie na stronę, sprawdź na stronie pliku:

Pobrane zdjęcie bywa dużo większe, niż potrzebuje strona. Zanim je wgrasz, przeczytaj, jak optymalizować zdjęcia na stronę WWW.

Nie ma wolnego zdjęcia budynku? Wybierz inny obiekt albo grafikę

Nie każdy budynek ma w sieci zdjęcie bez obowiązku podpisu. Przy tamtej stronie chcieliśmy pokazać gmach jednego z ministerstw i… żadnego zdjęcia, które dałoby się użyć bez podpisu, po prostu nie było. Wybraliśmy inny gmach, który tak samo dobrze pasował do usługi na kafelku.

Masz też inne wyjścia:

• zrób zdjęcie sam: ustawa o prawie autorskim (art. 33 pkt 1) pozwala rozpowszechniać utwory wystawione na stałe na ogólnie dostępnych drogach, ulicach i placach, więc fasadę budynku sfotografowaną z ulicy możesz pokazać na stronie;
• zamów grafikę, np. ilustrację albo ikonę zamiast zdjęcia, w pracowni graficznej.

Najlepsze i tak są Twoje własne zdjęcia: firmy, ludzi, produktów. Kto je przygotowuje, gdy zamawiasz stronę, przeczytasz we wpisie Kto dostarcza treści i zdjęcia na Twoją nową stronę internetową?.

Najczęstsze pytania o darmowe zdjęcia na stronę

Licencja zdjęcia: sprawdź ją przed wstawieniem, nie po

Darmowe nie znaczy „bez warunków”. Przed wstawieniem zdjęcia zajrzyj na stronę pliku, sprawdź licencję i zdecyduj od razu: zdjęcie bez podpisu albo podpis w widocznym miejscu. Kasowanie podpisu po fakcie to najgorsza z możliwych opcji.

Budujesz stronę i nie wiesz, jakie zdjęcia na nią wybrać? Napisz do mnie, pomogę Ci dobrać zdjęcia, z którymi nie będzie kłopotu. Jak pracujemy nad stronami, przeczytasz w ofercie stron internetowych.